Чӑваш Енри строительство фирмин ертӳҫи ҫынсене 50 миллион тенкӗлӗх улталанӑ тесе шутлаҫҫӗ.
Пӗрремӗш пуҫиле ӗҫе 2024 ҫулхи раштав уйӑхӗнче пуҫарнӑ. Ун чухне Шупашкарти 46 ҫулти хӗрарӑм полицирен пулӑшу ыйтнӑ. Вӑл ипотека кредичӗ илнӗ, строительство фирмипе ҫурт лартмашкӑн килӗшӳ тунӑ. Хӗрарӑм фирмӑна 5 миллион тенкӗ тӳлесе хунӑ. Анчах фирма ҫурта туса пӗтермен.
Каярахпа ҫак фирмӑран тата нумайрах ҫын шар курни палӑрнӑ: пӗлтӗр 8 ҫын полицие пынӑ. Фирмӑн Шупашкарта, Шупашкар тата Канаш округӗсенче ҫурт лартмалла пулнӑ. Вӑл пӗтӗмӗшле кӳнӗ тӑкак – 50 миллион тенкӗ.
Следователь ыйтнипе фирма еҫтӳҫин, хӗрарӑмӑн, машинине, счечӗсене арестленӗ.
Кӗҫех пуҫиле ӗҫе Шупашкарти Мускав районӗн сучӗ пӑхса тухӗ.
Ака уйӑхӗн 20-24-мӗшӗсенче Чӑваш Енре телерадиовещание вӑхӑтлӑха чарӗҫ. Ку хӑш-пӗр ялсене пырса тивет.
Ҫак тапхӑрта телекурав тата радио чӑрмавсемпе ӗҫлеме пултарӗ. Акан 20-мӗшӗнче (01:00–10:00 сехетсенче) Шупашкара, Ҫӗрпӳ хулине тата Йӗпреҫ поселокне пырса тивӗ ку. Акан 21-мӗшӗнче (11:00–17:00 сехетсенче) Улатӑр округӗнчи Первомайски поселокӗнче йӗркеллӗ ӗҫлемӗ. Акан 22-мӗшӗнче (11:00–17:00 сехетсенче) Шӑмӑршӑ округӗнчи Палтиел ялӗнче вӑхӑтлӑха чарӗҫ. Акан 23-мӗшӗнче (10:00–16:00 сехетсенче) Тӑвайра чарӗҫ. Акан 24-мӗшӗнче (10:00–16:00 сехетсенче) Шупашкар округӗнчи Кивҫурткассинче чӑрмавсем пулӗҫ.
«Ҫулталӑкри вӗрентекен» конкурсӑн республика тапхӑрӗ вӗҫленнӗ. Финала тӗрлӗ округри 23 педагог хутшӑннӑ. Вӗсем пурте уҫӑ уроксем, ӑсталӑх класӗсем ирттернӗ, хӑйсен методикисемпе паллаштарнӑ. Йӗркелӳ комитечӗ 8 лауреата суйланӑ. Ҫӗртерӳҫӗ ятне вара чыславра кӑна пӗлтерӗҫ.
Сакӑр лауреат йышӗнче ҫаксем: Елчӗк округӗнчи Кристина Александрова, Шупашкарти Анна Виноградова, Шупашкар округӗнчи Татьяна Григорьева, Улатӑр округӗнчи Ольга Крисанова, Куславкка округӗнчи Людмила Новикова, Ҫӗмӗрле тӑрӑхӗнчи Татьяна Соколова, Ҫӗнӗ Шупашкарти Татьяна Тарасова, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Наталья Шипунова.
Чыславра ҫӗнтерӳҫӗ ятне палӑртсан вӑл Чӑваш Ен чысне Раҫҫейри тапхӑрта хатӗрлемешкӗн хатӗрленме тытӑнӗ.
Шупашкар округӗнче 17 султи каччӑ ҫул ҫинче выртакан ҫын урлӑ машинӑпа каҫса кайнӑ.
Ку тискерле тӗслӗх Янӑш ялӗнче ака уйӑхӗн 5-мӗшӗнче ирхи 5 сехетре пулнӑ. Малтанлӑха палӑртнӑ тӑрӑх. Каччӑ «Шевроле Нива» машинӑпа ялта пынӑ чухне ҫул ҫинче выртакан 54 ҫулти арҫынна таптаса кайнӑ. Кун хыҫҫӑн вӑл хӑраса ӳкнӗ те вырӑнтан тарнӑ.
Арҫын васкавлӑ медпулӑшу киличчен вилнӗ. Руль умӗнче пулнӑ каччӑна часах тупса палӑртнӑ. Вӑл – Шупашкарти колледжра 2-мӗш курсра вӗренекен студент. Амӑшӗ каланӑ тӑрӑх, машина уҫҫине илме вӑл хӑй ирӗк панӑ.
Халӗ тӗрлӗ экспертиза ирттереҫҫӗ, кӳнтеленсенчен ыйтса пӗлеҫҫӗ.
Шупашкар районӗнчи Кивпулӑх ялӗнче пысӑк инкек пулса иртнӗ. Пушар 52 ҫулти арҫыннӑн килсе сиксе тухнӑ. Унӑн пӳрчӗ, мӗнпур хуралти хыпса илнӗ. Пушар 300 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ.
Инкеклӗ ӗҫсен министерствин Чӑваш Енри управленийӗн пресс-службинче пӗлтернӗ тӑрӑх, пушара сӳнтерме 16 специалист тата тӑватӑ единица техника пырса ҫитнӗ. Пушара сӳнтерме виҫӗ сехет ытла иртсе кайнӑ. Ҫӑлавҫӑсем тӑрӑшнипе пурӑнмалли пӳрте ҫӑлса хӑварма май килнӗ.
Иртнӗ талӑкра пирӗн республикӑра икӗ хутчен пушар алхаснӑ. 2026 ҫул пуҫланнӑранпа 287 хутчен вут-ҫулӑм ҫынсене шар кӑтартнӑ. Вӑрӑран юлать, пушартан юлмасть тесе ваттисем мӗн ӗлӗкрен тӗрӗсех каланӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан Алексей Афанасьев 102 ҫул тултарнӑ. Вӑл – Ҫӗнӗ Шупашкарӑн хисеплӗ ҫынни.
Алексей Афанасьевич Шупашкар районӗнчи Йӑлӑмкасра ҫуралса ӳснӗ. Вӑл Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. 1943 ҫулта Украина фронтӗнче ҫапӑҫнӑ чухне аманнӑ, урасӑр юлнӑ. Ун чухне 19 ҫулти каччӑ кӑна пулнӑ вӑл. Ҫапах хуҫӑлса ӳкмен. Ҫарти паттӑрлӑхшӑн ӑна Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе, Жуков медалӗпе чысланӑ.
Тӑван ялне таврӑнсан Алексей Афанасьевич ентешӗсене яланах пулӑшма тӑрӑшнӑ, тимӗрпе питӗ ӑста ӗҫленӗ: кирек мӗнле япалана та юсама пултарнӑ.
Шупашкар районӗпе юхса иртекен Йӑршу юханшывӗ урлӑ вырӑнти хастарсем кӗпер хывасшӑн. Хӑйсен вӑйӗпе мар-ха, патшалӑх укҫипе. Анчах унсӑр пуҫне вӗсем хӑйсен тӳпине те хывнӑ.
«Ниме - Народный бюджет» программӑна хутшӑнса килсерен укҫа пухнӑ. Халӗ кӗпере туса паракан организацие палӑртмалла, ӑна суйласа илме аукцион ирттересси пирки тӳре-шара пӗлтернӗ ӗнтӗ.
Йӑршу юханшывӗ урлӑ хывма палӑртнӑ кӗпер чиркӳллӗ Шемшер ялӗпе Тавӑшкассине ҫыхӑнтарӗ.
Подрядчикӑн ӗҫе кӑҫалхи ҫу-авӑн уйӑхӗсенче пурнӑҫламалла. Кӗпере тума 9,8 миллион тенкӗ укҫа уйӑрма палӑртнӑ. Ӑна республика бюджетӗнчен тата вырӑнти хыснаран уйӑрмалла, унсӑр пуҫне халӑх пухса панӑ кӗмӗл те пур.
Аукциона ака уйӑхӗн 8-мӗшӗччен пӗтӗмлетмелле.
Шупашкар районӗн сучӗ тӑватӑ ҫынна вӗлерме тӑнӑ 31 ҫулти арҫын тӗлӗшпе приговор вуланӑ.
Ӑна 4 ҫынна вӗлерме тӑнӑшӑн, ҫурт чӗртсе янӑшӑн, пикене мӑшкӑлланӑшӑн, ун тӗлӗшпе ясар шухӑшне пурнӑҫланӑшӑн айӑпланӑ. Суд палӑртнӑ тӑрӑх, арҫын савнийӗнчен уйрӑлсан ӑна тавӑрас тесе Шупашкар округӗнчи ҫуртне чӗртсе яма шухӑшланӑ. Ку ӗҫе хӑй туман, пӗлӗшне явӑҫтарнӑ. Телее, пике ҫав каҫ килӗнче пулман. Пӳртре ҫывӑрнӑ ашшӗпе амӑшӗ, пӗртӑванӗ ҫунакан ҫуртран тухса ӗлкӗрнӗ.
Тӑкак 7,5 млн тенкӗпе танлашнӑ. Прокурор арҫынна тӗрмене 19 ҫуллӑха ӑсатма ыйтнӑ. Суд приговора ҫемҫетнӗ. Приговорпа килӗшӳллӗн, арҫыннӑн ҫирӗп режимлӑ колонире 13 ҫул ирттерме тивӗ.
Кунсем-ҫулсем сисӗнмесӗр иртеҫҫӗ те ватлӑх та алӑкран килсе часах шаккать.
Канашра ҫуралнӑ, Сӗнтӗрвӑрринче пурӑннӑ Галина Синдячкина юлашки вӑхӑтра ҫын куҫӗнчен пӑхма пуҫланӑ. Кинемейӗн ҫулӗ те аванах пур — вӑл 91-ре. Малтан ӑна киле пырса социаллӑ ӗҫчен пӑхса тӑнӑ-ха. Ҫавӑн пек ҫур ҫул пурӑннӑ. Анчах юлашки вӑхӑтра кинемее пӗрмаях пулӑшу кирлӗ пулма пуҫланӑ.
Сӗнтӗрварринчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен центр ӗҫченӗсем кинемей шухӑшне шута илсе ӑна ваттисен ҫуртне ӑсатма йышӑннӑ. Документсене хатӗрлесе ҫитерсе Галина Аркадьевнӑна Шупашкар районӗнчи Кӑрмӑшри ваттисен ҫуртне илсе кайнӑ. Унта ватӑ ҫынна ҫӑмӑлтарах пулмалла: апатне пӗҫерсе ҫитереҫҫӗ, вырӑн таврашне тата ҫипуҫа ҫуса тасатаҫҫӗ, тухтӑр ҫырса панӑ эмелсене парса тӑраҫҫӗ.
Чӑваш Енре «Уйӑх ҫинчи хӗр» ятлӑ фильм ӳкерме пуҫланӑ. Ӑна чӑваш халӑх юмахне тӗпе хурса хатӗрлеме палӑртнӑ.
Фильм режиссерӗ — Александр Герасимов, сценарине Зоя Илларионова ҫырнӑ.
Ҫак кунсенче пултарулӑх ушкӑнӗ пӗрремӗш кадрсене Шупашкар округӗнчи «Ясна» этнокомплексра ӳкернӗ ӗнтӗ. Пултарулӑх ушкӑнӗ фильмӑн ытларах пайне ҫулла ӳкересшӗн. Ун чухне кадрсене Чӑваш Енре кӑна мар, Тутарстанра тата Чӗмпӗр облаҫӗнче те ӳкерӗҫ.
+20.9 °C